Onrust in de buurt! Kenniskring 14 maart 2019

25 juni 2019

Op 14 maart 2019 organiseerde Impact weer samen met het RIVM een kenniskring voor GGD’en. Het leren van casuïstiek stond centraal. Interactief werd er meegedacht over twee casussen, ingebracht door de GGD’en Gelderland-Midden en Fryslân. Hoe kan de GGD in deze situaties een bijdrage leveren? En welke problemen en dilemma’s komen erbij kijken?

Daarnaast werd er een gespreksmodel geïntroduceerd om zelf casuïstiek met elkaar te delen. Al met al was het een inspirerende ochtend waarbij verschillende lessen geleerd zijn: naast inhoudelijke ook lessen op het gebied van methodiek van casuïstiekbespreking. 

Michèle Haagmans (jeugdarts bij GGD Gelderland-Midden) bespreekt de aanpak van de GGD in een situatie van aanhoudende onrust bij ouders vanwege vermoedens over ontucht op een kinderdagverblijf (KDV). De deelnemers van de kenniskring zijn opgedeeld in groepen om vanuit verschillende perspectieven (ouders, GGD, gemeente, bestuur KDV, collega’s van verdachte) deze casus te bekijken. Na een korte introductie wordt het dilemma voorgelegd: er zijn vermoedens over gepleegde strafbare feiten, maar politieonderzoek wijst onschuld uit. Moet je nu communiceren als KDV, op welke manier en wat dan? De groepen zijn het niet over alles met elkaar eens en ook onderling in de groepen ontstaat er de nodige discussie over de aanpak. Het maakt eens te meer duidelijk dat ouders anders kijken dan professionals en dat je het ook nooit voor álle ouders helemaal ‘goed’ kunt doen. Daarnaast laat het zien dat er niet één juiste aanpak is: het is vooral belangrijk dat afwegingen duidelijk zijn en consequent gevolgd worden.

De casus vervolgt: er wordt een tweede melding gedaan over dezelfde KDV-medewerker. Alle ouders ontvangen een brief en er volgt een informatieavond. Deze verloopt moeizaam en onrust blijft lang aanhouden. Er wordt gevraagd aan de deelnemers of je een volgende keer toch eerder de ouders zou informeren. Zou de onrust nog op een andere manier te beteugelen zijn geweest? Opnieuw is er wat onenigheid tussen en in de groepen. De algehele consensus is wel om de situatie in de communicatie niet uit te vergroten en om aan de ouders te laten blijken dat het zeer serieus genomen wordt door middel van transparantie over de maatregelen.

Michèle koppelt dit aan het productboek dat zij in het kader van haar opleiding tot arts Maatschappij en Gezondheid bij de NSPOH ontwikkelde, bedoeld voor o.a. jeugdartsen/-verpleegkundigen en aandachtfunctionarissen PSHi. Het productboek zou goed geholpen hebben om mee te denken en actie te ondernemen. Het was in deze casus verwarrend wie welke rol moest oppakken en welke interventies mogelijk waren.

Vervolgens deelt Hendrik Overeinder (beleidsadviseur GROP/AVE bij GGD Fryslân) zijn ervaringen met de Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE), en past deze toe op een casus over een verwarde persoon die onveiligheid veroorzaakt in de buurt. De AVE is een escalatiemodel gebaseerd op de GRIP-structuur (van AVE1 tot AVE4) en heeft als doel om duidelijk te maken wie de regie heeft in een situatie. Er dient zo weinig mogelijk in de AVE4 belanden. Alle gemeenten in Friesland werken met de AVE, de coördinatie van de implementatie ligt centraal bij Veiligheidsregio.

Door het invoeren van de AVE is er meer verbinding binnen gemeenten en tussen gemeenten ontstaan. Wel blijkt dat AVE en GRIP meer op elkaar aan moeten sluiten want het is nog niet helemaal helder hoe AVE kan worden toegepast in acute situaties. Momenteel wordt er gewerkt aan de eventuele toevoeging van AVE0: de preventie kant. Daarnaast wordt er nog nagedacht over het verder uitkristalliseren van de positie van de GGD binnen dit kader.

Na de pauze volgt de mogelijkheid een eigen casus in te brengen die aan de hand van een gespreksmodel met elkaar wordt besproken. Het gespreksmodel (incidentmethode) kan worden gebruikt om structuur te geven aan casuïstiekbespreking waarbij een dilemma of vraagstuk door de inbrenger wordt voorgelegd. De cases worden in groepen besproken en gaan over actuele, grotere en kleinere incidenten. Het levert niet alleen suggesties op voor de inbrenger, maar is ook leerzaam voor de overige deelnemers. De deelnemers vinden het gespreksmodel handig, ook om te gebruiken bij bijvoorbeeld intervisie. Er werd genoemd dat het meer inzichten oplevert. Er zijn wel overeenkomsten met het BOB-model, maar dit gespreksmodel is meer gericht op het ophalen van leerpunten.

Aan het eind worden kort nieuwe Toolkits van Impact geïntroduceerd. Deze Toolkits zijn de geactualiseerde GGD Handreiking PSH en de Toolkit PSH na aanslagen. De Toolkit PSH na aanslagen biedt onder andere informatie over uitdagingen die een aanslag met zich meebrengen, tips en instrumenten en aandachtspunten rond specifieke doelgroepen. De Toolkit PSH na aanslagen is een aanvulling op de GGD Toolkit PSH. Deze is ook nieuw in de vorm van een website en komt voort uit een grondige herziening en actualisatie van de GGD Handreiking PSH uit 2015.

Ten slotte werd van deze kenniskring gebruikt gemaakt om afscheid te nemen van Karen Matlung. De voorzitter van de vakgroep PSH, Margreet Bekedam, bedankte Karen voor haar onuitputtelijke inzet en werk. Waarna Karen nog even het woord nam om iedereen te bedanken voor de “uitzonderlijke loyaliteit aan het proces”. Danielle Stegeman (trainer en adviseur bij IVP) neemt vanaf 1 april het stokje van Karen over.

Nuttige links:

•             Zie voor de powerpoint van Michèle Haagmans GGD GHOR Kennisnet (inloggen vereist).

•             Het productboek gemaakt door Michèle Haagmans is (binnenkort) beschikbaar op GGD GHOR Kennisnet en in de GGD Toolkit PSH.

•             Zie voor de powerpoint van Hendrik Overeinder GGD GHOR Kennisnet (inloggen vereist).

•             Meer informatie over de Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE)

•             Zie voor een uitleg over het gespreksmodel deze link (inloggen vereist).

•             De Toolkits zijn beschikbaar op: https://www.impact-kenniscentrum.nl/nl/toolkits

•             Om in contact te komen met Danielle Stegeman: D.Stegeman@ivp.nl

Meer informatie over wat de GGD doet bij rampen en ingrijpende gebeurtenissen, lees de Factsheet Psychosociale Hulp (PSH) bij rampen en ingrijpende gebeurtenissen: wat doet de GGD?