Uitdaging 1: Zelfredzaamheid of pro-actie

Het overgrote deel van de getroffenen komt de gevolgen van een ramp te boven zonder dat professionele hulp nodig is. Hulpverleners, overheden en organisaties zullen oog moeten hebben voor herstelvermogen, veerkracht en zelfredzaamheid maar ook voor kwetsbaarheden. Dit voorkomt dat de hulpverlener te veel of te weinig doet. Deze idealen verschillen niet veel van de uitgangsposities van onze buurlanden. Toch zien we onze buurlanden hier in het kader van terrorisme mee worstelen. Zowel in de acute fase als in de nafase van terrorisme blijken getroffenen minder zelfredzaam en veerkrachtig dan gedacht. Het gebruik van doelbewust en extreem geweld lijkt hier een belangrijke rol in te spelen; het zorgt voor acute hulpeloosheid en angst. Het gevoel van onkwetsbaarheid en het vertrouwen in de wereld als een eerlijke en betekenisvolle plek verdwijnt. Hierdoor kost het getroffenen veel moeite om de gebeurtenis te begrijpen en te accepteren. 

In de acute fase proberen getroffenen die niet ernstig gewond zijn vaak zelfstandig de ramplocaties te verlaten. Een aantal zal terecht komen in opvanglocaties, een aantal zal naar huis gaan of op informele opvanglocaties terecht komen, zoals bij mensen thuis. Er kan echter ook een groep mensen zijn die te midden van de chaos niet voldoende middelen heeft of zelfredzaamheid vertoont om zelfstandig voor opvang te zorgen. Zo bleken bijvoorbeeld in Parijs na de aanslagen mensen gedesoriënteerd over straat te zwerven. Uiteindelijk hebben diverse GGZ-instellingen deze mensen pro-actief van de straat gehaald en opgevangen op de zorglocaties. Tijdens de acute fase is dus niet iedereen voldoende zelfredzaam om de juiste opvang of hulp te bereiken. Houd ook rekening met deze groep.

Tijdens de nafase wordt verwacht dat getroffenen voldoende zelfredzaam zijn om - indien ze behoefte hebben aan hulp - zelfstandig richting de juiste instanties te gaan met hun hulpvraag. Dit blijkt echter niet altijd de realiteit, zo blijkt uit verschillende focusgroepen. Ook in deze fase is een pro-actieve houding van belang om de route naar zorgverlening zichtbaar te maken en getroffenen met een hulpvraag te bereiken. Het bereiken van deze personen wordt bemoeilijkt door het feit dat er sprake is van veel verschillende doelgroepen met verschillende behoeften. Dit maakt tegelijkertijd dat de lengte van de nafase zich moeilijk laat bepalen:

Er waren een hoop verschillen tussen (groepen) slachtoffers. Behoeften en problemen van gewonden door de bomaanslag (vooral volwassenen, met weinig of geen herinnering aan de aanslag) verschilden erg van de behoeften en problemen van jongeren die te maken kregen met de schietpartij op Utoya. Er zaten jongeren bij met veel hulpbronnen vanuit de familie maar ook jongeren die op weinig hulpbronnen konden rekenen en niet de steun ontvingen om door de nare situatie heen geloodst te worden. Op lange termijn bleef een groot aantal jongeren klachten houden. Lange termijn kan echt heel lang zijn. De manier waarop we tijd beschouwen in onze plannen is vaak niet realistisch ten opzichte van de hoeveel tijd mensen daadwerkelijk nodig hebben om te herstellen. Daarbij speelt mee dat behoeften verschillen per levensfases, ze veranderen. Zeker als je met jonge mensen te maken krijgt. 

Focusgroep Noorwegen

 

Wees proactief. Er zijn verschillende groepen mensen die niet de juiste hulp weten te vinden. Zo is er een groep getroffenen die zich geen slachtoffer voelt of vindt dat ze geen 'recht' hebben op slachtofferschap. Immers, zij waren alleen maar getuige of hebben geholpen. Een andere groep getroffenen kampt met serieuze klachten, maar weet onvoldoende de route naar de gezondheidszorg te bewandelen. Pro-actieve communicatie, screening en monitoring is hier van groot belang. Bereid je voor op een pro-actieve en outreachende aanpak, waarbij je de zorgvragen detecteert en de zorgvrager wegwijs maakt in het zorgaanbod.

 

Ga verder naar Uitdaging 2: registratie